Nagrody Nobla 2026

Opublikowano: 2026-10-06 22:53

Trwa Tydzień Noblowski 2026 

  • W poniedziałek, 5 października br. Komitet Noblowski ogłosił, że laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii zostali Karl Deisseroth ze Stanów Zjednoczonych, Peter Hegemann oraz Georg Nagel z Niemiec za odkrycia dotyczące sterowanych światłem kanałów jonowych i optogenetyki. Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel są uznawani za twórców optogenetyki, jednej z najbardziej przełomowych metod współczesnej neuronauki. Technika ta pozwala precyzyjnie kontrolować aktywność komórek nerwowych za pomocą światła, otwierając zupełnie nowe możliwości badania funkcjonowania mózgu. Peter Hegemann i Georg Nagel odkryli oraz scharakteryzowali światłoczułe białka występujące w algach, w tym kanałorodopsyny (channelrhodopsins). Te specjalne kanały jonowe reagują na światło, umożliwiając kontrolowanie aktywności komórek. Karl Deisseroth wykorzystał te odkrycia, łącząc światłoczułe białka z nowoczesnymi technikami inżynierii genetycznej. Dzięki temu możliwe stało się precyzyjne aktywowanie lub wyciszanie wybranych neuronów w żywych organizmach za pomocą impulsów świetlnych;
  • We wtorek, 6 października br., Francis Halzen otrzymał Nagrodę Nobla z fizyki w 2026 roku za wkład w działalność obserwatorium IceCube i odkrycie neutrin o wysokiej energii pochodzenia astrofizycznego.

    Francis Halzen to belgijski fizyk cząstek elementarnych, urodzony w 1944 roku w Tienen. Pracuje na Uniwersytecie Wisconsin-Madison. Po raz pierwszy przedstawił swoją wizję wychwytywania neutrin na biegunie południowym w 1988 roku. Z pomocą IceCube, specjalnie w tym celu stworzonego obserwatorium, naukowcy mogą rejestrować neutrina pochodzące z wysoko-energetycznych procesów zachodzących w odległym wszechświecie.

    Francis Halzen kierował międzynarodowym zespołem badaczy i inżynierów, którzy dostarczyli fantastyczny instrument. Jego wytrwałość i naukowa wizja utorowały drogę nowemu rodzajowi astronomii;

  • Dnia 7 października br. prof. Henri Kagan i prof. Kenso Soai zostali laureatami Nagrody Nobla 2026 w dziedzinie chemii. Jak tłumaczy Królewska Szwedzka Akademia Nauk naukowcy "rozwiązali zagadkę asymetrii w chemii".

    Jak tłumaczy Królewska Szwedzka Akademia Nauk naukowcy "rozwiązali zagadkę asymetrii w chemii". "Niektóre cząsteczki, takie jak aminokwasy, występują w dwóch wariantach, które są lustrzanymi odbiciami siebie nawzajem. Jednak organizmy żywe posiadają tylko jedno z tych lustrzanych odbić". "Powstanie takiej chemicznej asymetrii długo pozostawało zagadką. Kagan i Soai zostali wyróżnieni za jej rozwiązanie";

  • Dzień 8 października br. - Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury otrzymuje Anne Carson.
    Autorka została doceniona "za śmiałą i nowatorską twórczość, która w swobodnym dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy dla współczesnej literatury". W swoich utworach o miłości, pożądaniu i rozpaczy nadaje mistycyzmowi i starożytności nowoczesny charakter.

    Została uhonorowana "za odważną i nowatorską twórczość, która w swobodnym dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy dla literatury współczesnej";

  • Werdykt Norweskiego Komitetu Noblowskiego poznaliśmy w piątek, 9 października br. Pokojowa Nagroda Nobla 2026 została przyznana Navanethem „Navi” Pillay. Doceniono ją „za wysiłki na rzecz promowania pokoju i prawa międzynarodowego”. Prawniczka zasłynęła m.in. z obrony Nelsona Mandeli. Zasiadała też w międzynarodowych trybunałach osądzających zbrodnie przeciw ludzkości.;

  • Królewska Szwedzka Akademia Nauk ogłosiła tegorocznego laureata w dziedzinie ekonomii w poniedziałek, 12 października br. w Sztokholmie. Nagrodzono Roberta E. Halla z Stanford University oraz Michaela Woodforda z Columbia University.

    Nagrodzeni „wykazali, w jaki sposób można na nowo skonstruować modele ekonomiczne, aby ożywić politykę stabilizacyjną. Zamiast opierać modele na statystycznych zależnościach między zmiennymi makroekonomicznymi, takimi jak inflacja, produkcja i konsumpcja, zdecydowali się oprzeć je na podstawach mikroekonomicznych. Podejście to uwzględnia zrozumienie, w jaki sposób ogół indywidualnych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw wpływa na gospodarkę poprzez swoje działania”.